TiepThu.comTiếp Thu
Thói quen và nhịp học

Tự học trong nhà chật, phòng trọ: hộp đồ học mang theo và nghi thức mở bài năm phút

Không có phòng riêng vẫn tự học đều được: chuẩn bị hộp đồ học theo môn, chọn chỗ ngồi trong nhà chật, tập kỹ năng cần chỗ mà không phiền người ở cùng.

Young Vietnamese adult unpacking a small storage box of pens and blank notebooks onto a folding table in a narrow rented room in Ho Chi Minh City, overhead view

Không có phòng riêng hay bàn học cố định, bạn vẫn tự học đều được nếu biến chỗ học thành thứ mang theo được: một hộp đựng sẵn mọi thứ cần cho môn đang học, mở ra là ngồi vào bài trong vòng một hai phút, học xong cất gọn trong vài phút. Với người lớn ở phòng trọ, căn hộ nhỏ hay nhà đông người, thứ cản trở việc học thường không phải diện tích mà là công sức dọn ra dọn vào mỗi lần.

Bài này dành cho người đi làm tự học trong không gian chật: cách đóng hộp đồ học theo từng loại môn, chọn chỗ ngồi khi bàn ăn kiêm bàn học, nghi thức mở và đóng buổi học, và cách tập những kỹ năng cần chỗ như nhạc cụ, vẽ, may trong căn nhà nhỏ mà không làm phiền người xung quanh. Chuyện sắp xếp góc học cho học sinh và chuyện tập trung khi làm việc ở nhà đã có nhiều nơi bàn; ở đây xoay quanh việc học của người lớn.

Vấn đề thật của nhà chật là chi phí khởi động

Hãy hình dung hai người cùng muốn học vẽ mỗi tối. Người thứ nhất có một chiếc bàn riêng, giấy bút bày sẵn, tối nào chỉ cần ngồi xuống. Người thứ hai ở phòng trọ mười hai mét vuông, bàn duy nhất là bàn ăn, mỗi lần học phải dọn bát đĩa, lục tìm bút chì trong ba chỗ khác nhau, tìm tờ giấy hôm qua đang vẽ dở. Người thứ hai không lười hơn, nhưng mỗi buổi học của họ bắt đầu bằng mười phút công sức vô hình.

Mười phút đó đủ để những tối mệt mỏi thắng. Nhiều người tự trách mình thiếu kỷ luật, trong khi thứ cần sửa là quãng đường từ ý định tới lúc thật sự học. Nhà chật làm quãng đường đó dài ra; việc của bạn là rút ngắn nó lại bằng chuẩn bị chứ không phải bằng ý chí.

Còn chi phí kết thúc nữa. Nếu học xong phải dọn mất mười phút để trả lại bàn ăn cho cả nhà, nhiều người sẽ ngại bắt đầu ngay từ đầu. Một hệ thống tốt cho nhà chật là hệ thống mà cả mở lẫn đóng đều nhanh, đều nhẹ, gần như không cần nghĩ.

Hộp đồ học: đóng gì theo từng loại môn

Một hộp nhựa có nắp, một túi vải hay một ngăn kéo riêng đều được, miễn là chỉ chứa đồ của việc học và luôn nằm ở một chỗ cố định. Bảng dưới gợi ý thứ nên có cho vài loại môn phổ biến.

Loại mônTrong hộp nên cóGhi chú
Ngoại ngữMột cuốn sổ, bút, tai nghe, tài liệu đang học, tờ ghi chỗ dừngTai nghe riêng cho việc học, khỏi phải đi tìm
Đọc sách chuyên mônCuốn sách đang đọc, bút chì, thẻ đánh dấu, sổ ghi ýKẹp sẵn trang đang đọc và câu hỏi còn mở
VẽBảng kê cứng khổ vừa, giấy, bút chì vài độ đậm, tẩy, khăn lauBảng kê biến mọi mặt bàn hay đùi thành chỗ vẽ
May, thêu, đanKim chỉ, kéo nhỏ, vải tập, thước dây, hộp đựng kim riêngHộp kim có nắp chặt, cất xa tầm tay trẻ nhỏ
Học nghề có tính toánMáy tính bỏ túi, sổ, bút, tài liệu quy trình đang họcGhi sẵn công thức hay dùng ở trang đầu sổ

Nguyên tắc chung: hộp chỉ chứa đồ cho môn đang học, không chứa “có thể sẽ cần”. Hộp càng gọn càng dễ mở. Khi đổi sang môn khác, đóng hộp mới, cất hộp cũ lên cao. Nếu học trên máy tính, hộp có thể chỉ gồm sạc, tai nghe và cuốn sổ; phần còn lại là thư mục được đặt sẵn trên màn hình để mở một lần là vào đúng bài.

Chọn chỗ ngồi khi không có bàn riêng

Bàn ăn sau bữa tối. Đây là chỗ phổ biến nhất. Thoả thuận với người nhà một khoảng giờ cố định sau bữa tối khi bàn được dùng làm chỗ học. Lau bàn, đặt hộp đồ học lên, thế là có góc học trong hai phút.

Bàn gấp cạnh giường hoặc cạnh tường. Một chiếc bàn gấp nhỏ gác được vào tường giúp nhà chật có thêm một mặt phẳng khi cần mà không chiếm chỗ cả ngày. Tránh học trên giường lâu dài: tư thế dễ gù lưng, và nhiều người thấy về sau lên giường thì khó ngủ hơn vì cơ thể quen coi đó là chỗ làm việc.

Ánh sáng quan trọng hơn mặt bàn đẹp. Phòng trọ hay chỉ có một bóng đèn trần, sáng không đều và tạo bóng lên trang giấy. Một chiếc đèn bàn nhỏ chiếu từ phía đối diện tay cầm bút giúp đỡ mỏi mắt đáng kể. Ban ngày, ngồi gần cửa sổ nhưng tránh để nắng chiếu thẳng vào mắt hay vào màn hình.

Ghế và tư thế. Ghế đẩu thấp ngồi lâu rất mỏi lưng. Nếu chỉ có ghế không tựa, đặt thêm một gối nhỏ sau lưng khi ngồi sát tường, và đứng dậy đi lại sau mỗi khoảng nửa tiếng. Màn hình hoặc tài liệu nên ở gần tầm mắt để cổ không cúi gập.

Một chỗ thứ hai dự phòng. Khi bàn ăn có khách hoặc người nhà đang dùng, bạn cần sẵn một chỗ khác, như góc ban công với chiếc ghế nhỏ. Có chỗ dự phòng thì một buổi tối bị chiếm bàn không thành lý do bỏ học.

Nghi thức mở bài và đóng bài năm phút

Nghi thức giúp não nhận tín hiệu “giờ học tới rồi” ngay cả khi chỗ ngồi vẫn là chỗ ăn cơm. Giữ các bước giống nhau mỗi lần, để dần dần chúng tự chạy mà không phải nghĩ.

  1. Lau mặt bàn, cất những thứ không liên quan tới việc học ra khỏi tầm mắt.
  2. Lấy hộp đồ học, mở nắp, bày ra đúng những thứ cần cho hôm nay.
  3. Bật đèn bàn, đặt điện thoại úp xuống ở chỗ xa tay hoặc để ở phòng khác nếu có.
  4. Đọc tờ ghi chỗ dừng và câu hỏi còn mở từ buổi trước, rồi bắt đầu ngay bằng việc nhỏ nhất.
  5. Khi học xong, ghi chỗ dừng mới, cất đồ về hộp theo đúng thứ tự, đóng nắp, trả hộp về chỗ cố định, trả bàn lại cho cả nhà.

Bước cuối đáng chú ý nhất. Nếu học xong để đồ bày bừa rồi mai mới dọn, sáng hôm sau cả nhà sẽ phải dọn hộ, và lần sau bạn ngại mở hộp hơn. Cất gọn ngay khi xong vừa giữ hoà khí trong nhà, vừa giúp buổi học kế tiếp bắt đầu nhanh.

Tập kỹ năng cần chỗ trong căn nhà nhỏ

Một số kỹ năng không gói được vào cuốn sổ. Đàn, trống, nhạc cụ hơi phát ra âm thanh; vẽ màu nước cần chỗ phơi giấy; may máy cần mặt bàn chắc và ổ điện; nấu ăn cần bếp. Trong nhà chật, cách làm là tách kỹ năng thành phần cần chỗ và phần không cần chỗ, rồi đẩy phần không cần chỗ vào những ngày khó khăn.

Với nhạc cụ, phần tập ngón, tập đọc nhịp, tập nghe có thể làm bằng tay không hoặc nhạc cụ điện có tai nghe; phần chơi to để nghe âm sắc thì dồn vào khung giờ ban ngày, khi hàng xóm ít bị ảnh hưởng, và nên hỏi trước những người ở sát vách. Ở chung cư hay khu trọ, tôn trọng giờ nghỉ của người khác là điều kiện để bạn tập lâu dài mà không bị phàn nàn.

Với vẽ, bảng kê cứng và giấy khổ nhỏ cho phép vẽ ở bất kỳ góc nào; màu nước, sơn thì dùng tấm lót và khay nhỏ, phơi giấy trên mặt tủ cao. Với may, kim chỉ và kéo phải có chỗ cất riêng, đặc biệt khi nhà có trẻ nhỏ. Với nấu ăn ở bếp chung của khu trọ, chọn giờ vắng người, và tập những thao tác cơ bản như thái, gọt ngay trên thớt ở bàn phòng mình cũng được.

Thoả thuận nhỏ với người sống cùng

Học trong nhà chật nghĩa là việc học của bạn chạm vào không gian của người khác. Vài thoả thuận rõ ràng từ đầu giúp tránh những va chạm âm ỉ.

  • Khung giờ học cố định và chỗ học trong khung giờ đó, ví dụ bàn ăn từ tám đến chín giờ tối các ngày trong tuần.
  • Tín hiệu đang học mà cả nhà hiểu, như đeo tai nghe hay đặt hộp đồ học lên bàn, để người nhà biết lúc nào nên đợi một chút rồi mới hỏi chuyện.
  • Âm thanh: bạn dùng tai nghe khi xem bài giảng, người nhà giảm âm lượng tivi trong khung giờ học, nếu được.
  • Cam kết dọn gọn đúng giờ, để chỗ học không lấn sang giờ sinh hoạt chung.
  • Một lần nhìn lại sau hai tuần xem thoả thuận có đang làm ai khó chịu không, và chỉnh lại.

Thoả thuận càng cụ thể càng dễ giữ. “Thông cảm cho mình học nhé” rất dễ bị quên; “tám đến chín giờ tối thứ Hai, thứ Tư, thứ Năm bàn ăn là chỗ học” thì ai cũng nhớ.

Khi nhà quá ồn: mang hộp đồ học đi nơi khác

Có những giai đoạn nhà quá ồn để học: hàng xóm đang sửa nhà, nhà có khách ở lâu, phòng trọ bên cạnh mở nhạc tới khuya. Lúc đó, hộp đồ học phát huy tác dụng thứ hai: nó mang theo được. Một túi vải với cuốn sổ, cuốn sách, tai nghe và tờ ghi chỗ dừng biến thư viện công cộng, nhà văn hoá, ghế đá công viên buổi sáng, hay một quán nước yên tĩnh thành chỗ học tạm.

Nên chọn sẵn một hai chỗ dự phòng gần nhà và đi thử một lần khi chưa cần gấp, để biết giờ mở cửa, có chỗ ngồi không, có ổ điện không. Khi nhà ồn bất ngờ, bạn chỉ việc xách túi đi, không phải mất buổi tối để tìm chỗ. Việc chọn chỗ theo loại bài, như bài cần yên tuyệt đối hay bài chịu được tiếng ồn nhẹ, đã có nhiều nơi bàn; điều cần nhớ ở đây là đồ học đã sẵn sàng thì thay đổi chỗ không còn tốn kém.

Khi học ở chỗ công cộng, giữ đồ cá nhân trong tầm mắt, không để máy tính hay điện thoại trên bàn rồi đi ra ngoài. Học xong, mang hộp về đặt đúng chỗ cũ trong nhà, để hôm sau quay lại nhịp quen mà không phải nhớ xem đồ đang nằm ở túi nào.

Câu hỏi thường gặp

Học trên giường có sao không nếu không còn chỗ nào khác?

Thỉnh thoảng thì được, nhưng nếu thành thói quen, tư thế dễ gây mỏi lưng cổ và nhiều người thấy khó ngủ hơn vì giường thành chỗ làm việc. Một chiếc bàn gấp nhỏ đặt cạnh giường, ngồi trên ghế thay vì nằm, là giải pháp rẻ và dễ làm.

Phòng trọ chỉ có đèn trần, có cần mua đèn bàn không?

Nên có, nếu bạn học buổi tối. Đèn trần thường chiếu từ sau lưng hoặc trên đầu, tạo bóng lên trang giấy và khiến mắt phải điều tiết nhiều. Một đèn bàn ánh sáng dịu, đặt ở phía đối diện tay viết, giúp đọc viết đỡ mỏi mắt hơn khá rõ.

Tập đàn ở chung cư thế nào để không bị hàng xóm phàn nàn?

Chọn giờ ban ngày hoặc đầu buổi tối, tránh giờ nghỉ trưa và sau khoảng chín mười giờ tối. Dùng đàn điện có tai nghe cho phần tập ngón và tập bài lặp lại. Nói chuyện trước với nhà sát vách để biết giờ nào họ cần yên tĩnh. Quy định cụ thể của từng toà nhà có thể khác nhau.

Học hai môn thì có cần hai hộp không?

Nên có hai hộp riêng nếu đồ dùng khác nhau nhiều, ví dụ vẽ và ngoại ngữ, để mỗi lần mở chỉ thấy đồ của một môn. Nếu hai môn chung đồ dùng, một hộp với hai cuốn sổ riêng là đủ. Điều quan trọng là mỗi hộp luôn sẵn sàng, không phải lục tìm.

Nhà đông người, không ai tôn trọng giờ học thì làm sao?

Bắt đầu bằng một thoả thuận thật nhỏ và cụ thể, như một tiếng mỗi tối ba ngày một tuần, thay vì xin yên tĩnh cả buổi. Giữ đúng phần mình, dọn gọn đúng giờ. Nếu vẫn khó, học ở thư viện hoặc chỗ công cộng gần nhà trong những ngày nhà đông là lối ra thực tế.

Có cần mua bàn ghế đắt tiền mới học được lâu không?

Không cần. Một mặt bàn chắc, một chiếc ghế có tựa lưng vừa người, đèn đủ sáng và thói quen đứng dậy đi lại định kỳ quan trọng hơn món đồ đắt tiền. Nếu học hằng ngày nhiều giờ và thấy đau mỏi kéo dài, lúc đó mới nên đầu tư thêm hoặc hỏi ý kiến bác sĩ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138