TiepThu.comTiếp Thu
Ghi nhớ trong đời thường

Ra khỏi nhà rồi không nhớ đã khoá cửa, tắt bếp chưa: kiểm một lần cho yên tâm

Vì sao hay nghi mình chưa khoá cửa, tắt bếp, cách kiểm có chủ ý một lần, chuỗi việc trước khi ra khỏi nhà, an toàn bếp và khi kiểm lại quá mức thì hỏi ai.

Woman in her thirties turning a key in the iron gate of a townhouse in Biên Hòa, Đồng Nai, her free hand resting on the lock, seen from behind, early morning

Bạn không nhớ đã khoá cửa hay chưa vì lúc khoá, tay làm theo thói quen trong khi đầu nghĩ chuyện khác; cách chữa là biến lần kiểm thành một hành động có chủ ý, đủ rõ để bộ não ghi lại. Chỉ cần thêm vài giây ở cửa và ở bếp, bạn sẽ đỡ được những lần quay xe về giữa đường hoặc cả buổi làm việc bồn chồn.

Bài này giải thích vì sao nghi ngờ đã làm hay chưa lại phổ biến đến vậy, hướng dẫn cách kiểm một lần cho chắc, gợi ý một chuỗi việc cố định trước khi ra khỏi nhà, và những biện pháp an toàn không dựa vào trí nhớ cho bếp và thiết bị điện. Phần cuối nói về trường hợp kiểm đi kiểm lại quá nhiều, khi nào nên tìm sự giúp đỡ.

Vì sao hay nghi mình chưa làm

Khoá cửa, tắt bếp, rút bàn là là những việc bạn làm hằng ngày, đôi khi nhiều lần trong ngày. Sau một thời gian, tay làm nhanh và chính xác mà không cần đầu óc tham gia. Điều đó tiết kiệm sức, nhưng cũng có nghĩa là hành động không được ghi lại rõ trong trí nhớ. Khi ngồi trên xe và tự hỏi đã khoá chưa, bạn lục trí nhớ và chỉ thấy một hình ảnh mờ, không biết là hình ảnh sáng nay hay hôm qua.

Vấn đề nằm ở chỗ có quá nhiều lần khoá cửa giống hệt nhau. Mỗi lần đều cùng cánh cửa, cùng chìa, cùng động tác. Trí nhớ không có dấu hiệu nào để phân biệt lần sáng nay với hàng trăm lần trước. Vì vậy cảm giác không chắc này không có nghĩa là bạn chưa khoá; trong đa số trường hợp, bạn đã khoá rồi, chỉ là không có bằng chứng trong đầu.

Nghi ngờ tăng lên vào những ngày ra khỏi nhà trong vội vàng, có người gọi điện đúng lúc đang khoá, đang lo một việc gì đó, hoặc vừa thay đổi nếp sinh hoạt như chuyển nhà, đổi khoá mới. Những ngày đó, thói quen bị xáo trộn và chính bạn cũng biết điều đó, nên nghi ngờ càng mạnh.

Hiểu cơ chế này giúp bạn bớt tự trách. Không phải bạn đãng trí; bộ não đang làm đúng việc tự động hoá. Việc cần làm là tạo ra một dấu vết riêng cho lần kiểm hôm nay.

Kiểm có chủ ý một lần

Thay vì kiểm nhiều lần trong lơ đãng, hãy kiểm một lần thật rõ. Năm động tác dưới đây chỉ mất vài giây cho mỗi chỗ:

  1. Dừng mọi việc khác. Cất điện thoại, ngừng nói chuyện, đặt túi xuống nếu cần. Lần kiểm này chỉ dành cho việc kiểm.
  2. Nhìn thẳng và chạm. Nhìn núm bếp ở vị trí tắt, chạm tay vào núm. Kéo thử tay nắm cửa sau khi khoá. Cảm giác của tay là một lớp ghi nhớ thêm.
  3. Nói thành tiếng. Bếp đã tắt. Cửa đã khoá. Câu nói ngắn biến hành động tự động thành một sự kiện có lời.
  4. Thêm một chi tiết riêng của hôm nay. Bếp đã tắt, hôm nay nấu canh bí. Cửa đã khoá, hôm nay trời mưa. Chi tiết riêng giúp phân biệt lần kiểm này với những lần khác.
  5. Đi luôn, không quay lại. Khi đã kiểm theo cách này, tự nhắc mình rằng việc kiểm đã xong và bước đi. Quay lại kiểm lần nữa chỉ làm nghi ngờ mạnh thêm cho những lần sau.

Lúc đầu, làm vậy có thể thấy hơi ngượng, nhất là nói thành tiếng. Sau vài tuần, nó thành một nghi thức ngắn và quen, và phần lớn người thấy nghi ngờ giảm hẳn.

Một chuỗi việc cố định trước khi ra khỏi nhà

Đi theo cùng một thứ tự mỗi ngày. Ví dụ: bếp, các thiết bị điện như bàn là và máy sưởi, vòi nước, cửa sổ, cuối cùng là cửa chính. Khi thứ tự cố định, bạn sẽ nhận ra ngay nếu bỏ sót một bước.

Đặt chuỗi việc theo đường đi trong nhà. Thứ tự nên đi từ trong ra ngoài, từ phòng xa nhất tới cửa ra vào, để bạn không phải quay ngược lại.

Gắn chuỗi việc với một hành động mở đầu. Ví dụ khi xỏ giày là bắt đầu chuỗi kiểm. Hành động mở đầu làm tín hiệu nhắc, đỡ phải nhớ là mình cần kiểm.

Rút gọn cho những ngày chỉ ra ngoài chốc lát. Ra đầu ngõ mua đồ thì có thể chỉ cần bếp và cửa. Nhưng với bếp đang nấu, nguyên tắc là không rời đi kể cả một lát.

Cả nhà dùng chung một chuỗi. Khi người cuối cùng ra khỏi nhà là ai cũng kiểm theo cùng thứ tự, không ai phải đoán người kia đã làm gì.

Giữ chuỗi ngắn. Chuỗi kiểm chỉ nên gồm những thứ thật sự có rủi ro nếu quên, thường là năm sáu chỗ. Chuỗi quá dài sẽ khiến bạn làm qua loa, và lúc đó nó lại trở thành một việc tự động không để lại dấu vết trong trí nhớ, đúng như cái vấn đề ban đầu.

Thiết bị trong nhà và cách kiểm, cách phòng

Mỗi thiết bị có cách kiểm riêng và một số biện pháp giúp an toàn hơn kể cả khi bạn quên. Kiểm tra hướng dẫn sử dụng của chính thiết bị nhà bạn, vì tính năng mỗi loại một khác:

Thiết bịKiểm thế nàoBiện pháp phòng thêm
Bếp gasNhìn và chạm núm ở vị trí tắt, nhìn ngọn lửa đã tắtKhoá van bình gas khi ra khỏi nhà lâu; kiểm định kỳ dây dẫn gas; báo thợ có chuyên môn khi nghi rò
Bếp điện, bếp từNhìn đèn báo, chạm nút tắtTìm hiểu chức năng tự ngắt nếu thiết bị có; rút phích khi đi xa ngày
Bàn là, máy sấy tócRút phích cắm khỏi ổ, không chỉ tắt công tắcĐặt chỗ cố định sau khi dùng, tránh xa vải và giấy
Ổ cắm có thiết bị sạcNhìn quanh những chỗ sạc trong nhàKhông sạc qua đêm hoặc khi vắng nhà nếu không cần
Vòi nước, máy giặtNhìn vòi đã đóng, máy đã ngừngKhoá van tổng khi đi xa vài ngày
Cửa chính, cửa sổKéo thử tay nắm sau khi khoáCửa sổ tầng trệt cần khoá trước khi ra khỏi nhà

Các biện pháp phòng thêm không thay cho việc tự kiểm. Chúng là lớp an toàn thứ hai, phòng những ngày bạn vội hay mệt hơn thường lệ. Mọi việc liên quan đến sửa chữa đường gas hay đường điện nên để người có chuyên môn làm.

Chụp ảnh làm bằng chứng: hữu ích nhưng có chừng

Một số người chụp ảnh núm bếp hay ổ khoá trước khi đi, để khi nghi ngờ thì mở ảnh ra xem. Cách này giúp khá nhiều cho những người hay bồn chồn trên đường đi làm, vì nó cho một bằng chứng cụ thể thay vì phải dựa vào trí nhớ mờ. Ảnh có giờ chụp nên bạn biết chắc đó là ảnh hôm nay.

Tuy vậy, nên dùng có chừng mực. Nếu bạn thấy mình chụp ngày càng nhiều ảnh, mở ảnh ra xem đi xem lại, hay chụp xong vẫn không yên tâm và vẫn quay về, thì việc chụp ảnh đang nuôi nghi ngờ thay vì làm dịu nó. Khi đó, nên quay về cách kiểm có chủ ý một lần và tập chấp nhận một chút không chắc chắn.

Một cách khác là nhờ người trong nhà xác nhận. Người ra sau cùng nhắn một câu đã khoá cửa, đã tắt bếp. Cách này hợp với nhà có nhiều người ra vào ở các giờ khác nhau, và còn giúp cả nhà cùng có ý thức về an toàn.

Với những thiết bị có thể điều khiển hay xem trạng thái qua điện thoại, chúng giúp kiểm từ xa, nhưng cũng cần cài đặt cẩn thận, đổi mật khẩu mặc định và cập nhật phần mềm. Không có thiết bị nào thay được thói quen kiểm khi ra khỏi nhà.

An toàn bếp không dựa vào trí nhớ

Không rời bếp khi đang nấu. Đây là nguyên tắc quan trọng nhất. Nếu phải ra mở cửa, nghe điện thoại ở phòng khác hay ra ngõ, tắt bếp trước rồi mới đi. Nhiều vụ cháy bếp bắt đầu từ một lát mà thôi.

Hẹn giờ khi hầm, luộc lâu. Món cần nấu lâu thì đặt hẹn giờ trên điện thoại hoặc đồng hồ bếp. Đừng tin rằng mình sẽ ngửi thấy hoặc nhớ ra.

Lắp thiết bị báo khói, báo gas nếu có điều kiện. Thiết bị báo sớm là lớp bảo vệ khi trí nhớ và sự chú ý đều trượt. Kiểm pin và thử định kỳ theo hướng dẫn.

Giữ bếp gọn. Khăn, giấy, túi ni lông để xa bếp. Khi bếp gọn, một lần quên ít có cơ hội thành tai nạn.

Nhà có người lớn tuổi hay quên. Nếu người lớn trong nhà hay quên tắt bếp, cả nhà nên bàn cách an toàn hơn như bếp có tự ngắt, khoá van gas, hẹn giờ, đồng thời đưa người đó đi khám để tìm nguyên nhân.

Khi việc kiểm đi kiểm lại trở nên quá mức

Thỉnh thoảng quay lại kiểm cửa là chuyện nhiều người gặp. Nhưng có những người phải kiểm đi kiểm lại rất nhiều lần dù biết rõ mình đã khoá, mất hàng chục phút mỗi lần ra khỏi nhà, đi làm muộn, cảm thấy rất khổ sở nếu không được kiểm, hoặc ý nghĩ chưa khoá cửa cứ quay lại liên tục làm họ không tập trung được việc gì. Nếu bạn nhận ra mình trong mô tả đó, nên trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý. Bài này không chẩn đoán; chỉ người có chuyên môn mới đánh giá được và có những cách hỗ trợ hiệu quả.

Không nên tự gán nhãn cho mình hay người thân dựa trên vài lần kiểm lại. Nhưng cũng không nên chịu đựng một mình nếu chuyện này làm cuộc sống nặng nề. Tìm sự giúp đỡ là việc bình thường, cũng như đi khám khi đau lưng lâu ngày.

Với người thân lớn tuổi bắt đầu quên khoá cửa, quên tắt bếp thường xuyên, đó là kiểu thay đổi khác, nên đưa đi khám để bác sĩ tìm nguyên nhân. Trong lúc chờ, cả nhà nên bổ sung các biện pháp an toàn ở bếp và cửa để giảm rủi ro.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao vừa khoá cửa xong đã không chắc mình khoá chưa?

Vì khoá cửa là việc làm theo thói quen, tay làm trong khi đầu nghĩ chuyện khác, và có quá nhiều lần khoá giống hệt nhau. Trí nhớ không phân biệt được lần hôm nay. Kiểm có chủ ý một lần, chạm tay và nói thành tiếng sẽ tạo dấu vết rõ hơn.

Nói thành tiếng khi kiểm bếp có tác dụng thật không?

Nhiều người thấy hiệu quả vì câu nói biến hành động tự động thành một sự kiện có lời, dễ nhớ lại hơn. Thêm một chi tiết riêng của hôm nay như món vừa nấu giúp phân biệt lần kiểm này với những lần trước.

Có nên chụp ảnh ổ khoá, núm bếp trước khi đi?

Có thể dùng, nhất là trong giai đoạn đầu tập thói quen. Nhưng nếu bạn chụp ngày càng nhiều, xem đi xem lại mà vẫn không yên tâm, nên quay về cách kiểm có chủ ý một lần và cân nhắc trao đổi với chuyên gia.

Ra khỏi nhà lâu ngày cần kiểm những gì?

Bếp và khoá van bình gas, rút phích các thiết bị không cần cắm, khoá van tổng nước, đóng và khoá cửa sổ, cuối cùng là cửa chính. Đi theo cùng một thứ tự mỗi lần để không bỏ sót bước nào.

Kiểm cửa nhiều lần mới yên tâm có đáng lo không?

Thỉnh thoảng quay lại kiểm là chuyện phổ biến. Nếu bạn phải kiểm rất nhiều lần dù biết đã khoá, mất nhiều thời gian và thấy khổ sở, nên trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý để được đánh giá và hỗ trợ.

Người lớn tuổi trong nhà hay quên tắt bếp thì làm sao?

Cả nhà nên bổ sung biện pháp an toàn như khoá van gas, hẹn giờ khi nấu, cân nhắc bếp có tự ngắt và thiết bị báo khói, đồng thời đưa người thân đi khám để bác sĩ tìm nguyên nhân.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138