Bạn quên chỗ để chìa khoá không phải vì trí nhớ hỏng, mà vì lúc đặt nó xuống bạn không hề chú ý. Bàn tay đặt đồ theo quán tính trong khi đầu đang nghĩ chuyện khác, nên trong trí nhớ không có gì để tìm lại. Cách chữa hiệu quả nhất vì vậy không phải tập nhớ giỏi hơn, mà là sắp xếp sao cho không cần nhớ.
Bài này giải thích vì sao đồ dùng hằng ngày lại hay thất lạc nhất, cách cho mỗi món một chỗ cố định trong nhà và trong túi, cách đặt đồ ở chỗ lạ mà vẫn nhớ, cách tìm đồ có hệ thống khi đã mất, và chuyện cất giấy tờ quý vào chỗ an toàn rồi không nhớ là chỗ nào. Cuối bài là những dấu hiệu cho thấy chuyện quên đồ không còn là quên vặt.
Vì sao đồ hay dùng nhất lại hay thất lạc nhất
Chìa khoá, ví, kính, điện thoại là những thứ bạn cầm lên đặt xuống hàng chục lần mỗi ngày. Mỗi lần như vậy gần như tự động, tay làm trong khi mắt và đầu đang ở việc khác: vừa mở cửa vừa trả lời điện thoại, vừa cởi giày vừa hỏi con ăn chưa. Bộ não không ghi lại những hành động tự động một cách rõ ràng, nên khi cần nhớ, không có ký ức nào để gọi ra.
Cái khó thứ hai là các lần đặt đồ chồng lên nhau. Bạn đã để chìa khoá trên bàn ăn hàng trăm lần, nên khi cố nhớ, ký ức hôm qua, hôm kia, tuần trước trộn vào nhau và bạn không phân biệt được lần nào là lần mới nhất. Đây là lý do bạn hay chắc chắn rằng mình để chìa khoá ở bàn ăn, rồi ra đó thì không thấy.
Cái khó thứ ba là bối cảnh. Đồ thường thất lạc vào những ngày khác thường: có khách đến chơi, đi chơi về muộn, phải vội đưa con đi khám. Khi nếp sinh hoạt bị phá vỡ, đồ bị đặt ở những chỗ không quen, và bạn không có chỗ quen để quay lại tìm.
Hiểu ba lý do này cho thấy giải pháp nằm ở việc làm cho đồ luôn quay về một chỗ, và dành thêm một giây chú ý vào những lần đặt đồ khác thường. Khi chỗ để cố định, bạn không cần nhớ nữa; chỉ cần quen tay.
Cho mỗi món một chỗ ở cố định
Đặt chỗ ở của đồ ngay trên đường đi. Khay đựng chìa khoá, ví, kính nên nằm sát cửa ra vào, chỗ bạn đi qua mỗi lần về nhà và trước khi ra khỏi nhà. Chỗ đẹp mà phải đi vòng mới tới sẽ không ai dùng.
Mỗi món chỉ một chỗ. Hai chỗ để chìa khoá thực chất là không có chỗ nào. Khi tìm, bạn phải kiểm cả hai, và lâu dần đồ sẽ rơi vào chỗ thứ ba. Chọn một và giữ đúng.
Dùng vật chứa có hình dáng riêng. Một cái khay, một cái móc, một cái giỏ nhỏ có màu dễ thấy giúp chỗ để trở thành một vị trí rõ ràng, không lẫn vào đống đồ trên bàn.
Túi xách và balo cũng cần chỗ cố định cho từng món. Ví luôn ở ngăn trong, chìa khoá luôn móc vào khoen, kính luôn ở túi bên. Khi mỗi món có ngăn riêng, bạn chỉ cần sờ đúng ngăn là biết có hay không, không phải lục cả túi.
Đồ dùng chung trong nhà cần thoả thuận chung. Điều khiển tivi, kéo, băng dính, đèn pin, chìa khoá dự phòng thường thất lạc vì mỗi người cất một kiểu. Cả nhà cùng chọn chỗ và nhắc nhau trả về đúng chỗ sau khi dùng.
Tập cho tới khi thành nếp. Trong hai ba tuần đầu, mỗi lần thấy đồ không ở đúng chỗ, mang nó về chỗ ở ngay, kể cả khi đang vội. Sau một thời gian, tay sẽ tự đặt đúng mà không cần nghĩ.
Khi buộc phải đặt đồ ở chỗ lạ
Có những lúc không thể đặt đồ đúng chỗ quen: ở nhà người thân, ở khách sạn, khi đang sửa nhà, khi tay bận bế con. Lúc đó, làm thêm vài động tác nhỏ để tạo ra một ký ức rõ ràng:
- Dừng một giây và nhìn. Nhìn thẳng vào món đồ và chỗ nó nằm, như chụp một tấm ảnh bằng mắt. Một giây chú ý có chủ đích tạo ra khác biệt lớn so với việc đặt theo quán tính.
- Nói thành tiếng. Chìa khoá để trên nóc tủ lạnh. Câu nói ngắn này biến hành động tự động thành một sự kiện có lời, dễ nhớ lại hơn hẳn.
- Gắn với lý do. Để trên nóc tủ lạnh vì bé đang bò, sợ bé nghịch. Lý do giúp bạn đoán ra chỗ để kể cả khi quên.
- Với đồ cất lâu, chụp ảnh. Giấy tờ xe khi đi du lịch, sổ hộ chiếu cất trong vali, đồ cất lên gác. Một tấm ảnh trong điện thoại là trí nhớ dự phòng rất rẻ.
- Đưa đồ về chỗ cũ sớm nhất có thể. Đồ ở chỗ lạ càng lâu, nguy cơ thất lạc càng cao. Về tới nhà là việc đầu tiên.
Những món hay thất lạc và chỗ ở gợi ý
Bảng dưới gom những món người lớn hay than là đi tìm mỗi sáng, kèm gợi ý chỗ để và mẹo nhỏ:
| Món đồ | Chỗ ở gợi ý | Mẹo nhỏ |
|---|---|---|
| Chìa khoá nhà, chìa khoá xe | Móc hoặc khay sát cửa ra vào | Gắn móc khoá to, màu nổi; có chìa dự phòng gửi người tin cậy |
| Ví | Cùng khay với chìa khoá; trong túi luôn một ngăn | Không để ví trong túi quần sau khi ngồi xe |
| Kính đọc sách, kính râm | Một hộp cố định cạnh chỗ hay đọc; một hộp trong túi | Người dùng nhiều kính nên có một cặp ở mỗi chỗ hay đọc |
| Điện thoại và dây sạc | Một chỗ sạc cố định trong nhà | Bật âm báo, biết cách tìm máy bằng tài khoản của mình |
| Mũ bảo hiểm, áo mưa | Móc gần chỗ để xe | Mỗi người một mũ, không để lẫn |
| Giấy tờ quan trọng | Một bìa hồ sơ trong một ngăn có khoá | Chụp bản sao, cất ở chỗ an toàn khác |
| Đồ cất theo mùa | Thùng có ghi chú bên trong, xếp cùng một chỗ | Chụp ảnh đồ bên trong trước khi đóng thùng |
Không cần mua sắm gì nhiều. Một cái khay cũ, một cái móc vít vào tường đã đủ. Điều quan trọng là chỗ đó ở đúng đường đi và cả nhà cùng giữ nếp.
Tìm đồ có hệ thống khi đã thất lạc
Khi đã mất đồ, lục tung lên thường mất nhiều thời gian hơn và làm bạn càng rối. Thử theo trình tự này:
- Dừng lại, thở chậm vài nhịp. Lúc hoảng, mắt nhìn mà không thấy; nhiều người tìm thấy chìa khoá ở đúng chỗ đã nhìn qua hai lần.
- Kiểm chỗ ở cố định và các ngăn túi trước. Đa số lần thất lạc, đồ vẫn ở gần chỗ quen hoặc trong một ngăn túi khác.
- Lần ngược lại từ lần cuối chắc chắn còn thấy. Lần cuối cầm chìa khoá là lúc mở cửa. Sau đó làm gì: cất túi đồ chợ, thay áo, rửa tay. Đi lại đúng trình tự đó và nhìn kỹ từng chỗ.
- Kiểm túi áo quần đã thay, túi đồ chợ, ngăn tủ lạnh. Đồ hay đi theo những thứ tay bạn cầm cùng lúc.
- Nhờ người khác tìm. Người không biết đồ ở đâu nhìn với con mắt mới, không bị ý nghĩ chắc là ở bàn ăn dẫn đi sai.
- Tìm xong, ghi nhận chỗ tìm thấy. Nếu đồ hay rơi vào cùng một chỗ, có thể chỗ ở cố định đang đặt sai vị trí, nên dời chỗ ở tới đó.
Với đồ có giá trị như điện thoại, nên biết trước cách tìm máy qua tài khoản của mình. Một số người gắn thiết bị định vị nhỏ vào chùm chìa khoá hay balo; nếu dùng, nhớ chỉ dùng cho đồ của chính mình.
Cất vào chỗ thật an toàn rồi không nhớ là chỗ nào
Một kiểu quên rất hay gặp là cất giấy tờ, tiền mặt, trang sức vào một chỗ thật kín để phòng trộm, rồi chính mình không nhớ chỗ đó. Lý do là chỗ kín thường là chỗ không quen, bạn chỉ dùng một lần, và lúc cất thường đang vội trước chuyến đi xa. Không có gì để nhắc lại.
Cách làm an toàn hơn là chọn một chỗ cất đồ quý duy nhất và luôn dùng chỗ đó, như một ngăn có khoá hoặc một hộp cố định. Đồ quý nên có danh sách: món gì, cất ở đâu. Danh sách này cất ở nơi khác với đồ, và một người tin cậy trong nhà biết danh sách đó nằm đâu. Như vậy khi bạn quên, hoặc khi bạn ốm không đi lại được, người nhà vẫn tìm được.
Với giấy tờ cá nhân như căn cước, giấy tờ nhà đất, sổ bảo hiểm, nên giữ bản chụp hoặc bản sao ở chỗ khác. Không ghi mã két, mật khẩu ngân hàng chung với danh sách cất đồ. Nếu nhà có người lớn tuổi hay cất đồ rồi quên, cả nhà nên cùng thống nhất chỗ cất thay vì để mỗi người tự giấu một kiểu.
Khi nào chuyện quên đồ đáng lo
Quên chỗ để chìa khoá, đi tìm kính trong khi kính đang đeo trên đầu, bỏ quên ví ở quán, đôi khi đặt nhầm hộp sữa vào tủ bếp thay vì tủ lạnh đều là những chuyện ai cũng có lúc gặp, nhiều hơn khi mệt, thiếu ngủ, căng thẳng hay đang làm nhiều việc một lúc.
Nên chú ý khi chuyện đặt đồ ở chỗ vô lý lặp lại thường xuyên, khi bạn hoặc người thân hay nghi người khác lấy đồ của mình, khi quên đồ đi kèm quên chuyện vừa xảy ra, khó làm những việc quen, lạc ở chỗ quen hay thay đổi tính tình rõ. Những trường hợp này nên đi khám để bác sĩ tìm nguyên nhân. Trầm cảm, lo âu, rối loạn giấc ngủ, tác dụng phụ của thuốc là vài trong số những nguyên nhân có thể làm trí nhớ kém đi và cải thiện được khi được xử lý.
Không nên tự kết luận mình bị bệnh vì vài lần quên đồ, cũng không nên mua thuốc bổ não hay sản phẩm hứa tăng trí nhớ. Một cái khay đặt đúng chỗ, giấc ngủ đủ và một lần khám khi thật sự cần là những thứ đáng tin hơn.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao vừa đặt chìa khoá xong đã quên để đâu?
Vì lúc đặt bạn không chú ý, tay làm theo quán tính trong khi đầu nghĩ chuyện khác, nên không có ký ức nào để gọi lại. Cho chìa khoá một chỗ cố định sát cửa ra vào là cách chữa gọn nhất.
Có nên có hai chỗ để chìa khoá cho tiện không?
Không nên. Hai chỗ khiến bạn phải kiểm cả hai mỗi lần tìm và lâu dần đồ rơi vào chỗ thứ ba. Một chỗ duy nhất, đặt ngay trên đường đi ra vào nhà, dễ giữ thành nếp hơn.
Mất đồ trong nhà thì nên tìm theo cách nào?
Dừng lại thở chậm, kiểm chỗ ở cố định và các ngăn túi trước, rồi lần ngược lại từ lần cuối chắc chắn còn thấy đồ. Kiểm túi áo đã thay, túi đồ chợ và nhờ người khác tìm cùng.
Cất giấy tờ quý rồi quên chỗ cất thì phòng thế nào?
Chọn một chỗ cất đồ quý duy nhất và luôn dùng nó, lập danh sách món nào cất ở đâu, để danh sách ở chỗ khác và cho một người tin cậy biết. Giữ bản sao giấy tờ ở nơi riêng.
Hay quên chỗ để đồ có phải dấu hiệu bệnh không?
Thường là không, nhất là khi bạn đang mệt, thiếu ngủ hay bận nhiều việc. Nên đi khám nếu chuyện đặt đồ vô lý lặp lại thường xuyên, hay nghi người khác lấy đồ, hoặc quên đồ đi kèm quên chuyện vừa xảy ra và thay đổi tính tình.