Họp xong quên gần hết là chuyện bình thường nếu suốt buổi bạn chỉ ngồi nghe; muốn nhớ, bạn cần biết trước mình phải mang gì ra khỏi phòng và ghi đúng ba thứ: điều đã chốt, việc của mình, câu hỏi còn treo. Phần lớn những gì được nói trong cuộc họp là diễn giải, bàn qua bàn lại, không cần nhớ. Cái cần nhớ thường chỉ chiếm một phần nhỏ, và nếu nó không được ghi lại trong vài phút sau họp, nó sẽ phai rất nhanh.
Bài này viết cho người dự họp, không phải thư ký hay người chủ trì phải làm biên bản. Bạn là nhân viên, trưởng nhóm, phụ huynh đi họp lớp, thành viên ban đại diện chung cư, và bạn muốn ra khỏi cuộc họp mà biết chắc mình phải làm gì, ai đã nói gì quan trọng. Bài đi qua chuẩn bị, cách nghe, cách ghi, năm phút sau họp và những khó khăn riêng của họp trực tuyến.
Vì sao họp xong là quên
Một cuộc họp dồn rất nhiều thông tin vào một khoảng ngắn: nhiều người nói, nhiều ý chen nhau, có ý được nêu rồi bị bác, có ý được nhắc lại ba lần với ba cách nói khác nhau. Trí nhớ làm việc chỉ giữ được vài thứ cùng lúc, nên khi các ý trôi qua liên tục, phần lớn không kịp đi vào trí nhớ lâu dài.
Ngồi nghe thụ động là cách học kém nhất, điều này đúng với lớp học và cũng đúng với phòng họp. Khi bạn không phải làm gì với thông tin, bộ não không có lý do để giữ nó. Người phát biểu nhiều trong cuộc họp thường nhớ cuộc họp tốt hơn người im lặng, một phần vì họ phải xử lý thông tin để nói.
Lý do thứ ba là cái kết của cuộc họp thường rất vội. Mười phút cuối là lúc chốt việc, nhưng cũng là lúc mọi người bắt đầu nhìn đồng hồ, có người đã đứng dậy, có người đang nghĩ cuộc họp sau. Những gì được giao trong mười phút đó dễ bị nghe qua loa nhất, trong khi lại là thứ quan trọng nhất.
Cuối cùng, ngay sau cuộc họp bạn lao vào việc khác: một cuộc gọi, một cuộc họp nữa, một đống tin nhắn. Theo những gì đã biết về đường cong quên, thông tin mới nghe một lần phai nhanh nhất trong những giờ đầu. Nếu không có gì giữ nó lại trong khoảng đó, đến chiều bạn chỉ còn nhớ cuộc họp có nói về chuyện ngân sách, còn chốt thế nào thì không chắc.
Năm phút chuẩn bị trước khi vào họp
Không cần chuẩn bị nhiều. Năm phút trước giờ họp, trả lời ba câu này vào trang ghi chép, bạn sẽ nghe có định hướng hơn hẳn:
- Cuộc họp này để làm gì? Chốt một quyết định, phân việc, báo cáo tiến độ hay chỉ để thông tin. Biết mục đích giúp bạn biết lúc nào cần tập trung cao.
- Phần nào liên quan đến mình? Việc của bạn hay của nhóm bạn có được bàn không. Nếu có, bạn sẽ nghe phần đó kỹ hơn và có thể chuẩn bị câu trả lời.
- Mình cần mang ra khỏi phòng câu trả lời cho câu hỏi nào? Ví dụ: hạn nộp được lùi hay không, ai duyệt đề xuất của mình. Ghi sẵn câu hỏi đó; nếu cuối buổi chưa có câu trả lời, bạn biết phải hỏi.
- Đọc lại ghi chú của cuộc họp trước. Nếu đây là cuộc họp định kỳ, vài dòng ghi lần trước nhắc bạn những việc đã nhận và những câu hỏi còn treo.
- Mở sẵn trang ghi mới. Ghi ngày, tên cuộc họp, chia sẵn ba khung như phần dưới. Khi khung có sẵn, bạn ghi nhanh và đúng chỗ hơn.
Nghe gì để ghi, bỏ qua gì
Ghi quyết định, không ghi quá trình bàn. Cuộc bàn luận có thể dài hai mươi phút, nhưng điều cần ghi chỉ là một dòng: chốt lùi ngày ra mắt sang cuối tháng. Đừng cố chép lại ai nói gì trước khi chốt.
Ghi đủ ba phần cho mỗi việc được giao. Ai làm, làm gì, xong khi nào. Thiếu một trong ba thì việc đó gần như chắc sẽ trôi. Nếu người chủ trì chỉ nói chung chung, hỏi lại cho rõ ngay trong họp.
Ghi con số và tên riêng chính xác. Ngân sách, số lượng, ngày giờ, tên khách hàng, tên tài liệu. Đây là những thứ trí nhớ hay làm sai lệch nhất, và sai một con số có thể gây hậu quả lớn.
Ghi câu hỏi còn treo. Những thứ được nói là để tính sau, chờ anh A hỏi lại sếp. Không ai ghi thì không ai nhớ, và lần họp sau mọi người lại bàn lại từ đầu.
Bỏ qua phần diễn giải và chuyện ngoài lề. Phần giải thích lý do, ví dụ minh hoạ, chuyện bên lề giúp bạn hiểu nhưng không cần chép. Nếu cần, bạn hỏi lại hoặc xem tài liệu.
Một trang ghi chép chia ba khung
Cách ghi đơn giản mà người dự họp nào cũng dùng được là chia trang thành ba khung, mỗi khung trả lời một câu hỏi:
| Khung | Ghi gì | Ví dụ giả định |
|---|---|---|
| Đã chốt | Quyết định cuối cùng của cuộc họp, mỗi quyết định một dòng | Chọn nhà cung cấp B; lùi ngày ra mắt sang cuối tháng |
| Việc của mình | Việc bạn được giao hoặc tự nhận, ghi đủ việc và hạn | Gửi bảng so sánh giá cho chị Ngọc trước thứ năm |
| Còn treo | Câu hỏi chưa có trả lời, việc để tính sau, ai sẽ trả lời | Có thuê thêm người thời vụ không: chờ anh Hải hỏi giám đốc |
| Ghi bên lề (tuỳ chọn) | Ý tưởng riêng nảy ra, thông tin muốn tìm hiểu thêm | Xem lại hợp đồng cũ với nhà cung cấp B |
Ba khung này cũng là thứ tự bạn đọc lại sau họp: việc của mình trước, rồi đã chốt, rồi còn treo. Một trang như vậy dù ghi bằng tay hay gõ máy đều đọc lại được trong một phút, khác hẳn với ba trang chép tràn lan không biết dòng nào quan trọng.
Năm phút sau họp quyết định bạn nhớ được bao nhiêu
Ngay khi cuộc họp kết thúc, trước khi mở điện thoại hay quay về bàn, dành năm phút cho ba việc. Thứ nhất, không nhìn ghi chép, thử viết lại ba điều quan trọng nhất của cuộc họp từ trí nhớ. Việc tự nhớ lại này giúp thông tin bám chắc hơn nhiều so với đọc lại ghi chép, và nó cũng cho bạn biết chỗ nào mình chưa nắm.
Thứ hai, chuyển mọi việc ở khung việc của mình sang chỗ bạn quản lý công việc hằng ngày, kèm hạn. Việc nằm trong trang ghi họp sẽ không ai nhắc bạn; việc nằm trong danh sách hằng ngày thì có.
Thứ ba, nếu có việc nào được giao chưa rõ, nhắn ngay cho người giao một tin xác nhận ngắn: em ghi nhận việc gửi bảng so sánh giá trước thứ năm, anh chị xem có cần gì thêm không. Tin nhắn này vừa giúp bạn nhớ, vừa để lại dấu vết cho cả hai bên, và sửa ngay những hiểu lầm trước khi chúng thành chuyện lớn.
Nếu năm phút ngay sau họp không có, ví dụ vì phải chạy sang cuộc họp khác, ít nhất hãy làm trong cùng buổi. Càng để lâu, bạn càng phải dựa vào trang ghi, và trang ghi vội thì thường thiếu đúng chỗ cần.
Nối các cuộc họp lại với nhau
Với những cuộc họp định kỳ như giao ban tuần, họp dự án, họp ban đại diện chung cư mỗi tháng, cái khó không phải là nhớ một buổi mà là nhớ mạch qua nhiều buổi. Tuần trước đã chốt gì, việc nào còn treo từ hai tuần trước, ai hứa trả lời câu hỏi nào. Nếu mỗi buổi ghi một trang rời rồi để đâu đó, tới tháng thứ ba bạn sẽ không tìm lại được gì.
Cách đơn giản là gom ghi chép theo chủ đề chứ không theo ngày. Mỗi dự án hoặc mỗi nhóm họp định kỳ có một chỗ riêng: một phần trong sổ, một tệp ghi chú, một thư mục. Trang mới nhất nằm trên cùng. Trước mỗi buổi họp, bạn mở đúng chỗ đó và đọc lướt hai trang gần nhất, chỉ mất một hai phút mà nhớ lại được gần như toàn bộ mạch.
Khung còn treo là thứ đáng đọc lại nhất. Mỗi lần họp, dò qua danh sách đó: câu nào đã có trả lời thì gạch, câu nào vẫn treo thì nhắc trong họp. Bạn sẽ ngạc nhiên vì nhiều việc trôi đi chỉ vì không ai nhắc, và người có thói quen nhắc lại việc treo thường được đồng nghiệp tin cậy hơn hẳn.
Với những cuộc họp quan trọng một lần, như họp với đối tác, họp phụ huynh đầu năm, buổi làm việc với cơ quan, nên lưu trang ghi kèm tài liệu liên quan ở cùng một chỗ. Vài tháng sau khi cần đối chiếu, bạn có ngay ngày giờ, người dự và điều đã nói, thay vì phải dựa vào trí nhớ đã nhoà.
Họp trực tuyến khó nhớ hơn và cách bù lại
Tắt thông báo khác trong lúc họp. Khi họp qua màn hình, tin nhắn, thư điện tử, mạng xã hội đều chỉ cách một cú bấm. Mỗi lần liếc sang là một đoạn họp trôi qua mà bạn không nghe.
Đừng làm việc khác song song. Nhiều người tận dụng họp trực tuyến để trả lời thư. Bạn tưởng mình nghe được cả hai, nhưng thực tế thường là không nắm trọn cái nào. Nếu cuộc họp không cần bạn, xin không dự thay vì dự nửa vời.
Ghi tay nếu có thể. Ghi trên giấy giúp bạn không phải chuyển cửa sổ trên màn hình, và buộc bạn chọn lọc vì không chép kịp mọi thứ.
Ghi âm phải được sự đồng ý. Nếu muốn ghi âm hay ghi hình cuộc họp để nghe lại, cần hỏi và được những người dự đồng ý, theo quy định của nơi làm việc. Ghi âm cũng không thay được việc tự ghi ba khung, vì ít ai có thời gian nghe lại cả buổi.
Nói ít nhất một lần. Đặt một câu hỏi, xác nhận việc của mình bằng lời. Lên tiếng giúp bạn tỉnh táo và nhớ cuộc họp rõ hơn so với ngồi im sau màn hình tắt camera.
Câu hỏi thường gặp
Người dự họp có cần ghi chép không khi đã có biên bản?
Nên ghi. Biên bản thường đến muộn, ghi theo góc nhìn của người viết và không phải lúc nào cũng tách rõ việc của bạn. Một trang ba khung của riêng bạn giúp bạn biết ngay mình phải làm gì mà không chờ ai.
Họp dài hai tiếng thì nên ghi những gì?
Chỉ cần ghi quyết định đã chốt, việc của mình kèm hạn và câu hỏi còn treo. Phần bàn luận, giải thích, ví dụ không cần chép. Một cuộc họp dài vẫn thường gói gọn trong một trang ghi nếu bạn chọn lọc.
Vì sao nên tự nhớ lại trước khi đọc ghi chép?
Việc cố nhớ lại từ trí nhớ giúp thông tin bám chắc hơn so với đọc lại, và cho bạn biết chỗ nào mình chưa nắm để hỏi lại. Chỉ cần viết ba điều quan trọng nhất trong vài phút sau họp.
Có nên ghi âm cuộc họp để khỏi phải ghi?
Ghi âm cần được những người dự đồng ý và theo quy định nơi làm việc. Kể cả khi được ghi, ít ai có thời gian nghe lại cả buổi, nên vẫn nên tự ghi quyết định và việc của mình ngay trong họp.
Được giao việc trong họp mà chưa rõ thì làm sao?
Hỏi lại ngay trong họp cho đủ ai làm, làm gì, xong khi nào. Nếu không kịp, nhắn cho người giao một tin xác nhận ngắn ngay sau họp. Tin nhắn đó vừa giúp nhớ vừa sửa sớm những hiểu lầm.
Họp trực tuyến hay bị phân tâm, làm sao nhớ được?
Tắt thông báo khác, không trả lời thư song song, ghi tay trên giấy nếu có thể và lên tiếng ít nhất một lần. Nếu cuộc họp không thật sự cần bạn, xin không dự còn hơn dự nửa vời.