TiepThu.comTiếp Thu
Ghi nhớ trong đời thường

Hay quên việc cần làm trong ngày: một chỗ ghi, câu nếu – thì và soát cuối ngày

Vì sao việc nhỏ hay trôi mất, cách dồn mọi việc về một chỗ ghi, gắn việc với tín hiệu bằng câu nếu – thì, chọn kiểu nhắc phù hợp và soát cuối ngày.

Young office worker in Đà Nẵng at a kitchen counter in early morning, writing in a small notebook beside a coffee cup, seen from over the shoulder, warm window light

Muốn bớt quên việc, đừng cố nhớ giỏi hơn; hãy làm cho mỗi việc có một chỗ ghi duy nhất và một tín hiệu nhắc đúng lúc. Phần lớn những lần quên nộp giấy cho con, quên gọi lại cho khách, quên mua thuốc cho mẹ không phải do bạn đãng trí, mà do việc đó chỉ nằm trong đầu và không có gì gọi nó ra đúng lúc.

Bài này giải thích loại trí nhớ dùng để nhớ việc sắp làm, vì sao việc nhỏ lại hay trôi nhất, rồi đưa ra một hệ thống gọn cho người bận: một chỗ ghi, cách gắn việc với tín hiệu, cách chọn kiểu nhắc cho từng loại việc và năm phút soát cuối ngày. Phần cuối nói về chuyện bước sang phòng khác là quên mình định làm gì.

Nhớ việc sắp làm là một loại trí nhớ riêng

Nhớ được bạn ăn gì tối qua và nhớ phải gọi cho thợ sửa máy lạnh lúc ba giờ chiều là hai việc khác nhau. Cái thứ hai, nhớ để làm một việc trong tương lai, được các nhà tâm lý gọi là trí nhớ tương lai. Điểm khó của nó là không ai hỏi bạn. Khi có người hỏi tối qua ăn gì, câu hỏi kéo ký ức ra; còn với việc gọi thợ, bạn phải tự nhớ ra đúng lúc, giữa lúc đang bận chuyện khác.

Việc cần làm thường thuộc một trong hai kiểu. Kiểu theo giờ: gọi thợ lúc ba giờ, nộp báo cáo trước năm giờ. Kiểu theo sự kiện: gặp anh Minh thì đưa giấy tờ, đi ngang hiệu thuốc thì mua thuốc cho mẹ. Kiểu theo sự kiện thường dễ nhớ hơn, vì khi sự kiện xảy ra nó tự làm tín hiệu nhắc. Kiểu theo giờ khó hơn, vì đồng hồ không tự gọi bạn trừ khi bạn đặt báo thức.

Hiểu điều này giúp bạn đổi cách làm. Thay vì cố nhớ giỏi hơn, hãy biến những việc theo giờ thành việc có tín hiệu: đặt nhắc, đặt đồ vật, gắn với một việc chắc chắn xảy ra. Bộ não giỏi phản ứng với tín hiệu hơn là tự canh giờ.

Một điểm nữa: trí nhớ tương lai rất dễ bị ảnh hưởng khi bạn mệt, thiếu ngủ, bị gián đoạn liên tục hay ôm quá nhiều việc. Người đi làm có con nhỏ, người chăm cha mẹ già, người làm nghề phải trả lời tin nhắn cả ngày đều quên việc vặt nhiều hơn, và đó là hệ quả của hoàn cảnh chứ không phải dấu hiệu bệnh.

Vì sao việc nhỏ hay trôi mất nhất

Không có tín hiệu gọi ra. Việc lớn như họp, deadline thường có lịch, có người nhắc. Việc nhỏ như ký sổ liên lạc cho con, trả lại cái hộp cho hàng xóm thì không ai nhắc ngoài chính bạn.

Việc được nghĩ ra ở chỗ không ghi được. Đang tắm, đang chạy xe, đang nấu cơm thì nhớ ra phải làm gì đó. Bạn tự nhủ lát ghi, rồi lát đó bị thay bằng việc khác. Rất nhiều việc chết ngay ở khoảnh khắc này.

Bị ngắt quãng giữa chừng. Bạn định gửi thư cho khách, mở máy ra thì có cuộc gọi, nghe xong quên mất mình mở máy để làm gì. Gián đoạn là kẻ thù số một của việc nhỏ.

Quá nhiều chỗ ghi. Một ít trong sổ, một ít trong ghi chú điện thoại, một ít nhắn cho chính mình, một ít trên tờ giấy dán tủ lạnh. Khi việc rải ở năm chỗ, bạn không còn tin danh sách nào, và quay lại cố nhớ bằng đầu.

Việc ghi quá mơ hồ. Dòng chữ giấy tờ cho con không nói phải làm gì. Đọc lại bạn phải nghĩ lại từ đầu, và việc phải nghĩ lại thường bị gác sang hôm sau.

Dựng một chỗ ghi duy nhất

Hệ thống tốt nhất là hệ thống bạn dùng được mỗi ngày mà không thấy phiền. Năm bước dưới đây đủ cho phần lớn người đi làm:

  1. Chọn đúng một chỗ. Một cuốn sổ nhỏ luôn mang theo, hoặc một ứng dụng ghi chú trên điện thoại. Không quan trọng là giấy hay máy; quan trọng là chỉ một chỗ và luôn ở trong tầm tay.
  2. Ghi trong mười giây khi việc xuất hiện. Không cần sắp xếp, không cần đẹp. Nếu đang chạy xe, đợi tới lúc dừng hẳn; nếu đang nấu cơm, ghi tạm bằng giọng nói vào điện thoại rồi chuyển vào chỗ ghi sau.
  3. Ghi bằng động từ cụ thể. Thay vì giấy tờ cho con, ghi ký giấy đồng ý đi dã ngoại, bỏ vào cặp con tối nay. Đọc là biết làm gì, không phải nghĩ lại.
  4. Mỗi sáng chọn ba việc chính. Đọc lướt chỗ ghi, đánh dấu ba việc nhất định phải xong trong ngày. Phần còn lại làm được thì tốt, không thì để mai.
  5. Cuối ngày soát năm phút. Gạch việc đã xong, chuyển việc chưa xong sang hôm sau hoặc xoá hẳn nếu không còn cần. Bước này giữ danh sách sạch, và giúp đầu óc thôi lởn vởn về những việc dở dang khi đi ngủ.

Đừng mất cả tuần để chọn ứng dụng hay sổ đẹp nhất. Chỗ ghi tệ nhất là chỗ bạn không mở ra; chỗ tốt nhất là chỗ bạn mở mười lần mỗi ngày.

Câu nếu – thì: gắn việc với một tín hiệu

Có một kỹ thuật đơn giản mà nhiều nghiên cứu tâm lý cho thấy giúp người ta làm được việc đã định nhiều hơn: thay vì chỉ định làm gì, hãy định rõ làm khi nào và ở đâu, dưới dạng câu nếu – thì. Không phải tối nay nhớ bỏ rác, mà nếu dắt xe ra cổng thì cầm túi rác theo. Không phải mai nộp giấy cho con, mà nếu tới cổng trường thì đưa giấy cho cô trước khi về.

Câu nếu – thì biến một việc theo giờ thành việc theo sự kiện. Khi bạn dắt xe ra cổng, hình ảnh cái cổng kéo theo việc đã gắn vào nó. Cách này hiệu quả nhất khi vế nếu là việc chắc chắn xảy ra và đủ cụ thể: mở cửa xe, ngồi vào bàn làm việc, tắt bếp sau bữa tối.

Bạn có thể kết hợp với đồ vật để tín hiệu mạnh hơn. Muốn mai nhớ mang hộp cơm trả mẹ, đặt nó lên đôi giày sẽ mang. Muốn nhớ nộp hồ sơ, kẹp nó vào chìa khoá xe. Đồ vật nằm đúng chỗ cản đường là lời nhắc khó lờ đi nhất, và người lớn tuổi trong nhà nhiều khi đã làm vậy từ lâu mà không cần ai dạy.

Đừng gắn quá nhiều việc vào cùng một tín hiệu. Ra cổng thì cầm rác, mang thư, gửi đồ cho hàng xóm, mua bánh mì, đến lần thứ tư tín hiệu đã quá tải. Mỗi tín hiệu một hai việc là vừa.

Chọn kiểu nhắc cho từng loại việc

Không có kiểu nhắc nào hợp với mọi việc. Bảng dưới gợi ý cách ghép:

Loại việcVí dụKiểu nhắc hợp
Việc đúng giờGọi lại cho khách lúc ba giờBáo thức có ghi rõ tên việc, không để chuông trống
Việc gắn với chỗMua thuốc khi đi ngang hiệu thuốcCâu nếu – thì; nhắc theo vị trí nếu điện thoại có
Việc gắn với ngườiĐưa giấy tờ khi gặp anh MinhGhi vào ghi chú liên hệ của người đó; đặt giấy tờ vào túi mang theo
Việc định kỳĐóng tiền điện, gia hạn bảo hiểm xeNhắc lặp lại hằng tháng hoặc hằng năm, đặt trước hạn vài ngày
Việc buổi sáng hôm sauMang hộp cơm trả mẹĐặt đồ vật chặn ở cửa, trên giày, cạnh chìa khoá
Việc lớn còn mơ hồLàm lại hồ sơ xin việcGhi bước đầu tiên thật nhỏ: mở tệp cũ và đọc lại mười phút

Báo thức là công cụ mạnh nhưng dễ bị nhờn. Nếu điện thoại kêu mười lần mỗi ngày, bạn sẽ quen tay tắt mà không đọc. Dành báo thức cho việc thật sự cần đúng giờ.

Khi việc nhiều quá sức nhớ

Đếm thử số việc đang treo. Mở chỗ ghi và đếm. Nếu danh sách có bốn năm chục việc chưa xong và mỗi ngày thêm nhiều hơn số gạch đi, vấn đề không nằm ở trí nhớ mà ở khối lượng. Không hệ thống nhắc việc nào cứu được một lịch đã quá tải.

Chia lại việc trong nhà. Ở nhiều gia đình, một người ôm hết phần nhớ: lịch tiêm của con, ngày đóng học phí, hạn giấy tờ xe, quà sinh nhật họ hàng. Ghi những việc đó ra giấy rồi cùng người nhà chia nhau theo nhóm, mỗi người chịu trọn một nhóm từ nhớ đến làm, nhẹ hơn nhiều so với một người nhớ còn người kia làm theo lời nhắc.

Nói không hoặc hẹn lại sớm. Khi được nhờ thêm việc mà biết mình không kịp, nói rõ ngay: tuần này em không làm được, thứ hai tuần sau thì được. Một lời từ chối sớm đỡ hơn nhiều so với nhận lời rồi quên.

Bỏ hẳn những việc không ai cần. Lúc soát cuối tuần, hỏi với từng việc treo lâu: nếu không làm thì có ai thiệt không. Nhiều việc nằm trong danh sách chỉ vì từng có lúc thấy nên làm. Xoá chúng đi là giải phóng chỗ cho những việc thật sự quan trọng.

Bước sang phòng khác là quên mình định làm gì

Bạn đứng dậy ở phòng khách để đi lấy một thứ trong bếp, bước vào bếp và đứng ngẩn ra không nhớ mình vào làm gì. Đây là trải nghiệm rất phổ biến. Một số thí nghiệm tâm lý gợi ý rằng việc đi qua một ô cửa, chuyển từ không gian này sang không gian khác, khiến bộ não như khép lại một đoạn và mở đoạn mới, nên ý định vừa có dễ bị đẩy ra sau. Cách giải thích này vẫn đang được bàn, nhưng cách xử lý thì khá rõ.

Khi đứng dậy đi làm một việc, nói nhỏ ra việc đó: đi lấy kéo. Nói thành tiếng giữ ý định lâu hơn nghĩ thầm. Nếu đã quên, quay lại đúng chỗ bạn vừa đứng; bối cảnh cũ thường kéo ý định trở lại rất nhanh. Với những việc phải đi qua nhiều phòng, cầm theo một vật liên quan, như cầm tờ giấy cần cắt khi đi tìm kéo.

Chuyện quên vặt kiểu này tăng lên khi bạn mệt, căng thẳng, làm nhiều việc cùng lúc. Nó thường không đáng lo. Nên đi khám khi kiểu quên thay đổi rõ so với trước, ví dụ quên những việc quan trọng lặp đi lặp lại dù đã ghi, quên cả những cuộc hẹn lớn, người nhà nhận thấy bạn hỏi lặp lại, hoặc quên đi kèm mất ngủ kéo dài, buồn chán, mệt mỏi không rõ lý do. Bác sĩ sẽ tìm nguyên nhân; bạn không cần tự đoán, cũng không cần mua thuốc bổ não.

Câu hỏi thường gặp

Nên ghi việc cần làm trên giấy hay trên điện thoại?

Cách nào cũng được, miễn là chỉ một chỗ và luôn trong tầm tay. Sổ giấy dễ đọc lướt, ít bị xao nhãng; điện thoại tiện mang theo và đặt nhắc được. Nhiều người dùng sổ cho danh sách ngày và điện thoại cho báo thức đúng giờ.

Câu nếu – thì khác gì một lời nhắc bình thường?

Lời nhắc bình thường chỉ nói làm gì. Câu nếu – thì gắn việc đó với một tình huống cụ thể chắc chắn xảy ra, như dắt xe ra cổng hay ngồi vào bàn làm việc. Khi tình huống đến, nó tự gọi việc ra, nên bạn không phải tự canh.

Danh sách việc dài quá làm mình nản, phải làm sao?

Mỗi sáng chỉ chọn ba việc chính phải xong, phần còn lại để làm thêm nếu có thời gian. Cuối ngày soát lại, xoá những việc không còn cần thiết. Danh sách dài không có lỗi; lỗi là đòi mình làm hết trong một ngày.

Đặt nhiều báo thức có giúp nhớ hơn không?

Đến một mức thì phản tác dụng, vì bạn sẽ quen tay tắt mà không đọc. Chỉ dùng báo thức cho việc cần đúng giờ và luôn ghi rõ tên việc trong báo thức, không để chuông trống.

Vào phòng rồi quên mình định làm gì có phải dấu hiệu bệnh không?

Thường là không, đây là trải nghiệm rất phổ biến, nhiều hơn khi mệt hoặc làm nhiều việc cùng lúc. Nói thành tiếng việc định làm và quay lại chỗ cũ khi quên là đủ. Nếu kiểu quên thay đổi rõ, ảnh hưởng công việc, nên đi khám.

Có nên dùng thực phẩm chức năng để bớt quên việc?

Không nên trông vào các sản phẩm hứa tăng trí nhớ. Quên việc vặt chủ yếu do thiếu tín hiệu nhắc, gián đoạn và quá tải. Một chỗ ghi duy nhất, ngủ đủ và giảm việc dồn cùng lúc mang lại khác biệt rõ hơn. Nếu lo, hãy đi khám.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138