TiepThu.comTiếp Thu
Đọc sách để nhớ

Đọc nhiều cuốn cùng một chủ đề: đọc theo cụm để các cuốn giữ ý cho nhau

Đọc ba đến năm cuốn cùng một vấn đề giúp nhớ lâu hơn đọc rời từng cuốn: chọn cụm sách, thứ tự đọc, bảng so sánh ý giữa các cuốn và cách gom lại cuối cụm.

Vietnamese retired teacher at a large wooden desk in a coastal Gia Lai house, three closed books stacked beside a blank sheet of paper, pen resting, top-down view, morning sea light

Đọc liền ba đến năm cuốn về cùng một vấn đề giúp bạn nhớ lâu hơn đọc rời từng cuốn, vì mỗi cuốn sau vừa nhắc lại vừa thử thách những gì cuốn trước nói. Ý nào nhiều tác giả cùng nhấn mạnh sẽ được bạn gặp lại nhiều lần; ý nào các tác giả bất đồng sẽ buộc bạn dừng lại nghĩ. Cả hai đều là những lúc trí nhớ được ghi đậm.

Bài này dành cho người lớn muốn hiểu chắc một vấn đề trong đời sống hay công việc: quản lý tiền gia đình, nuôi con tuổi mới lớn, giấc ngủ, chăm cha mẹ già, bán hàng nhỏ. Bạn sẽ có cách chọn cụm sách, thứ tự đọc hợp lý, bảng so sánh ý giữa các cuốn, cách xử lý khi các cuốn nói ngược nhau và cách gom lại cuối cụm thành một trang hiểu biết của riêng mình.

Vì sao đọc theo cụm giữ ý tốt hơn đọc rời

Khi đọc rời từng cuốn về những chủ đề khác nhau, mỗi cuốn đứng một mình trong trí nhớ, và như mọi thông tin chỉ gặp một lần, nó phai đi khá nhanh. Khi đọc liền nhiều cuốn cùng chủ đề, ý cốt lõi của chủ đề xuất hiện lại trong từng cuốn, mỗi lần một cách diễn đạt, một ví dụ khác. Bạn được ôn mà không phải ôn, và vì mỗi lần gặp lại ở góc khác, ý đó có thêm nhiều chỗ bám.

Đọc theo cụm còn làm bạn đọc chủ động hơn hẳn. Từ cuốn thứ hai trở đi, bạn tự động so sánh: cuốn này nói giống cuốn trước không, khác ở đâu, ai có bằng chứng tốt hơn. Câu hỏi so sánh tự nảy ra, không cần ép. Mà như đã biết từ nhiều nghiên cứu về trí nhớ, thông tin được xử lý theo ý nghĩa và được nối với thông tin khác thường bền hơn thông tin chỉ đọc qua.

Còn một lợi ích nữa: bạn bớt bị một cuốn sách dẫn dắt. Một tác giả giỏi có thể làm bạn tin gần như mọi điều họ viết. Ba bốn tác giả cùng chủ đề sẽ cho bạn thấy đâu là điểm chung được nhiều người đồng thuận, đâu là quan điểm riêng của một người.

Chọn một cụm sách

Một cụm tốt không cần nhiều cuốn, nhưng cần đa dạng vừa đủ.

  1. Viết ra câu hỏi chính của cụm, đủ hẹp để sách trả lời được. Ví dụ giả định: "Làm thế nào để gia đình hai con, thu nhập ổn định, dành dụm được đều đặn?" thay vì "Làm sao để giàu?".
  2. Chọn ba đến năm cuốn. Ít hơn ba thì khó thấy điểm chung; nhiều hơn năm thì kéo dài quá lâu, cuốn đầu đã phai khi đến cuốn cuối.
  3. Chọn ít nhất một cuốn tổng quan dễ đọc để làm khung cho cả cụm.
  4. Chọn ít nhất một cuốn có góc nhìn khác, có thể viết bởi người ở nghề khác, ở thời điểm khác hay nước khác, để cụm không chỉ là nhiều tiếng nói giống nhau.
  5. Nếu chủ đề liên quan đến sức khoẻ, pháp luật, tài chính, ưu tiên ít nhất một nguồn do người có chuyên môn hoặc cơ quan chuyên ngành biên soạn, và nhớ rằng sách là kiến thức chung, không thay lời khuyên cho trường hợp riêng.
  6. Đọc lướt mục lục từng cuốn để chắc chúng thật sự bàn cùng một vấn đề, không chỉ cùng một từ trong tên sách.

Danh sách cụm sách có thể lấy từ phần tài liệu tham khảo của một cuốn bạn tin cậy, từ gợi ý của thủ thư hoặc người làm trong ngành, hoặc từ những cuốn mà nhiều tác giả khác cùng nhắc tới.

Thứ tự đọc trong một cụm

Cuốn tổng quan đọc trước. Nó cho bạn bản đồ của chủ đề: những khái niệm chính, các hướng tiếp cận, những tranh cãi lớn. Những cuốn sau sẽ có chỗ để đặt vào bản đồ đó.

Cuốn sâu nhất đọc ở giữa. Khi đã có khung, bạn đủ nền để đọc cuốn đi sâu. Nếu đọc cuốn sâu nhất đầu tiên, rất dễ ngợp và bỏ dở.

Cuốn góc nhìn khác đọc sau cuốn sâu. Lúc này bạn đã có một quan điểm khá rõ, và góc nhìn khác sẽ thử thách nó đúng lúc. Đọc góc nhìn khác quá sớm có thể làm bạn rối vì chưa có gì để so.

Đọc liền nhau, khoảng cách ngắn. Nghỉ vài ngày giữa hai cuốn để ghi chú là tốt, nhưng đừng để cụm bị chen bởi quá nhiều sách khác chủ đề. Khoảng cách quá xa làm mất lợi thế gặp lại ý.

Không cần đọc trọn mọi cuốn. Từ cuốn thứ ba trở đi, nhiều chương sẽ lặp lại những gì bạn đã biết. Đọc lướt những chương đó, dừng kỹ ở chương có ý mới hoặc ý trái ngược.

Bảng so sánh ý giữa các cuốn

Đây là công cụ chính của đọc theo cụm. Mỗi hàng một vấn đề con, mỗi cột một cuốn. Ví dụ giả định dưới đây cho một cụm ba cuốn về dành dụm cho gia đình, tên sách được thay bằng chữ cái.

Vấn đề conCuốn A (tổng quan)Cuốn B (chuyên sâu)Cuốn C (góc nhìn khác)
Ghi chép chi tiêuNên ghi mọi khoản trong ba tháng đầuGhi theo nhóm lớn là đủ, ghi chi tiết dễ bỏ cuộcKhông bàn tới
Thứ tự ưu tiênQuỹ dự phòng trước, tiết kiệm dài hạn sauGiống A, nói rõ hơn cách tính quỹTrả các khoản nợ lãi cao trước mọi thứ
Chi tiêu cho conLập khoản riêng từ đầu năm họcKhông bàn tớiCho con tham gia bàn chi tiêu từ sớm
Điểm mình thấy đáng thửChia khoản đầu thángCách tính quỹ dự phòng theo chi tiêu thậtHọp gia đình về tiền mỗi tháng

Ô "không bàn tới" cũng có giá trị: nó cho thấy mỗi tác giả chú ý tới điều gì. Hàng cuối là hàng quan trọng nhất, là phần bạn mang ra khỏi cụm sách. Bảng này có thể vẽ trong sổ, mỗi cuốn đọc xong thì điền thêm một cột.

Một cụm sách mẫu từ đầu đến cuối

Ví dụ giả định: chú Bình, năm mươi tám tuổi, ở một phường ven biển của Gia Lai, vừa nghỉ hưu và phải chăm mẹ đã ngoài tám mươi. Câu hỏi của chú: "Chăm mẹ già ở nhà thế nào cho mẹ an toàn mà mình không kiệt sức?" Chú chọn bốn nguồn: một cuốn tổng quan về chăm người cao tuổi tại nhà, một cuốn đi sâu vào phòng ngừa té ngã và sắp xếp nhà ở, một cuốn hồi ký của một người con chăm cha mẹ nhiều năm, và tài liệu hướng dẫn chăm sóc người cao tuổi do một cơ sở y tế phát cho người nhà.

Chú đọc cuốn tổng quan trước, mất ba tuần. Rồi đến tài liệu y tế và cuốn về té ngã, đọc kỹ các chương về sắp xếp phòng ngủ, nhà tắm. Cuối cùng là cuốn hồi ký, đọc nhẹ nhàng mỗi tối. Bảng so sánh của chú có năm hàng: an toàn trong nhà, ăn uống, thuốc men, giữ tinh thần cho mẹ, giữ sức cho người chăm.

Điều chú nhớ rõ nhất sau cụm sách lại đến từ hàng cuối cùng: ba cuốn đầu gần như không nói gì về sức của người chăm, còn cuốn hồi ký dành hẳn mấy chương cho chuyện đó. Chú ghi vào trang hiểu biết: "Mỗi tuần nhờ em gái chăm mẹ một buổi để mình nghỉ." Hai tháng sau, việc đó vẫn được giữ, và chú nhớ trọn cả cụm sách theo khung năm hàng ấy. Mọi chuyện về thuốc men, chú vẫn hỏi bác sĩ của mẹ chứ không tự quyết theo sách.

Khi các cuốn nói ngược nhau

Gặp hai cuốn khuyên ngược nhau là chuyện thường và là lúc đáng giá nhất của việc đọc theo cụm. Thay vì vội chọn bên, hãy tự hỏi vài câu. Hai tác giả có đang nói về cùng một hoàn cảnh không? Nhiều khi lời khuyên khác nhau vì một người viết cho gia đình thu nhập cao, người kia cho gia đình thu nhập thấp; một người viết cho trẻ nhỏ, người kia cho tuổi mới lớn.

Mỗi bên dựa vào đâu? Một bên dựa vào kinh nghiệm cá nhân, một bên dựa vào nghiên cứu hoặc số liệu có nguồn rõ, thì sức nặng khác nhau. Mỗi cuốn được viết khi nào? Ở những chủ đề thay đổi nhanh như sức khoẻ, công nghệ, quy định pháp luật, cuốn mới hơn thường cập nhật hơn, dù không phải lúc nào cũng đúng hơn.

Nếu vẫn không phân định được, ghi lại cả hai ý kiến vào bảng, kèm điều kiện mỗi ý có vẻ hợp. Hiểu rằng một vấn đề có nhiều cách tiếp cận, mỗi cách hợp với một hoàn cảnh, là hiểu sâu hơn so với chỉ nhớ một lời khuyên. Và vì bạn đã phải dừng lại cân nhắc, chỗ bất đồng đó thường là thứ bạn nhớ rõ nhất sau cả cụm sách.

Gom lại cuối cụm thành một trang hiểu biết

Đọc xong cuốn cuối, dành một buổi để gom. Trang này là thành quả của cả cụm, thứ bạn sẽ giữ lâu nhất.

  • Câu hỏi ban đầu và câu trả lời bây giờ. Viết lại câu hỏi chính, rồi trả lời trong năm đến mười dòng bằng lời mình, không mở sách.
  • Những điểm các cuốn đều đồng ý. Đây là phần chắc nhất của chủ đề, đáng nhớ nhất.
  • Những điểm còn tranh cãi. Ghi cả hai phía và điều kiện của từng phía.
  • Những gì bạn đã đổi ý. So với điều bạn tin trước khi đọc cụm sách, bạn đã nghĩ khác ở đâu.
  • Những việc bạn sẽ làm. Chọn một hai việc cụ thể, có thời điểm bắt đầu.
  • Câu hỏi còn mở. Những điều cả cụm sách chưa trả lời, là gợi ý cho cụm tiếp theo nếu bạn muốn đi tiếp.

Trang hiểu biết này nên đưa vào lịch nhìn lại như trang tóm lược của một cuốn sách: sau khoảng một tuần, một tháng và vài tháng. Vì nó gom ý của nhiều cuốn, mỗi lần nhìn lại gợi được cả một vùng kiến thức chứ không chỉ một cuốn.

Câu hỏi thường gặp

Đọc theo cụm có làm lẫn lộn ý của các cuốn không?

Có thể lẫn chi tiết, chẳng hạn không nhớ ví dụ nào ở cuốn nào. Điều đó không quan trọng bằng việc bạn hiểu rõ chủ đề. Bảng so sánh giúp giữ được ý chính của từng cuốn nếu bạn cần phân biệt.

Một cụm sách nên đọc trong bao lâu?

Tuỳ độ dày và thời gian của bạn, thường từ vài tuần đến vài tháng. Cố giữ các cuốn gần nhau, tránh để một cụm kéo dài cả năm vì cuốn đầu sẽ phai trước khi tới cuốn cuối.

Có thể đọc xen một cuốn khác chủ đề vào giữa cụm không?

Có thể xen sách giải trí, tiểu thuyết để đổi không khí. Tránh xen một cụm chủ đề khác cũng nặng như vậy, vì hai dòng kiến thức chen nhau dễ làm cả hai nhạt đi.

Nếu chỉ có một cuốn hay về chủ đề đó thì sao?

Có thể kết hợp cuốn sách đó với các nguồn khác: tài liệu của cơ quan chuyên ngành, bài viết của người có chuyên môn, hoặc một chương liên quan trong sách khác. Cụm không nhất thiết toàn là sách trọn cuốn.

Đọc theo cụm có phù hợp với tiểu thuyết không?

Có, theo cách khác. Bạn có thể đọc nhiều tác phẩm của cùng một tác giả, cùng một giai đoạn, hay cùng viết về một vùng đất. So sánh cách các tác phẩm xử lý cùng một đề tài giúp bạn nhớ và hiểu cả nhóm sâu hơn.

Làm sao biết cuốn nào nên là cuốn tổng quan?

Cuốn tổng quan thường có mục lục bao quát nhiều mặt của chủ đề, viết cho người mới, có nhiều ví dụ và ít thuật ngữ. Nếu phân vân, thử đọc vài trang của từng cuốn; cuốn nào bạn hiểu dễ nhất mà vẫn có ý mới thì đọc trước.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138