TiepThu.comTiếp Thu
Ghi nhớ trong đời thường

Đi mấy lần vẫn không nhớ đường: cách tập nhớ lối đi khi không nhìn bản đồ

Vì sao có người đi một lần đã nhớ đường còn người khác đi mãi vẫn lạc, cách chọn mốc, tập nhớ tuyến mới, giữ hướng trong hẻm và an toàn khi đang lái xe.

Woman on a motorbike stopped at the curb of a narrow alley in Huế, looking back over her shoulder at a corner with a large tree, midday light

Không nhớ đường thường không phải do bạn kém, mà do bạn chưa bao giờ thật sự để ý con đường: lần nào cũng có người chở, có giọng dẫn đường đọc từng lượt rẽ, nên đầu chưa có gì để nhớ. Khả năng định hướng khác nhau khá nhiều giữa người với người, nhưng ai cũng tập được để nhớ đường tốt hơn mức hiện tại.

Bài này giải thích hai cách bộ não nhớ đường, chỉ ra loại mốc nào đáng nhớ và loại nào đánh lừa, đưa ra cách tập một tuyến đường mới qua ba bốn lần đi, rồi gợi ý cho những tình huống hay lạc như hẻm sâu, toà nhà lớn, nơi mới chuyển đến. An toàn đặt trước hết: mọi việc xem đường, tra đường đều làm khi xe đã dừng hẳn.

Hai cách bộ não nhớ đường

Người ta nhớ đường theo hai kiểu chính, và hầu hết chúng ta dùng lẫn cả hai. Kiểu thứ nhất là nhớ theo chuỗi: ra cổng rẽ phải, tới cây xăng rẽ trái, qua cầu thì đi thẳng tới chợ. Cách này giống như thuộc một bài hát; đi đúng thứ tự thì tới nơi, nhưng lỡ đi sai một lượt rẽ hay gặp đường cấm là cả chuỗi đứt, bạn không biết mình đang ở đâu so với đích.

Kiểu thứ hai là nhớ theo bản đồ trong đầu: bạn biết chợ nằm phía bắc nhà mình, sông chạy ở phía đông, con đường lớn chạy dọc theo sông. Với bản đồ đó, khi lạc bạn vẫn đoán được nên đi về hướng nào, và có thể tự tìm đường tắt. Người được khen nhớ đường giỏi thường là người hay dựng loại bản đồ này, dù họ không gọi tên nó.

Thói quen dùng dẫn đường từng lượt rẽ trên điện thoại khiến ta gần như chỉ còn kiểu thứ nhất, mà còn là chuỗi do máy giữ giùm. Một số nghiên cứu cho thấy người đi theo chỉ dẫn từng bước để ý xung quanh ít hơn và nhớ tuyến đường kém hơn so với người tự tìm đường, dù kết quả cụ thể còn tuỳ cách đo. Điều này không có nghĩa là nên bỏ dẫn đường; nó chỉ có nghĩa là nếu muốn nhớ, bạn cần chủ động nhìn quanh thay vì chỉ nghe máy.

Khả năng định hướng cũng khác nhau giữa từng người, có người tự nhiên giỏi, có người phải tập nhiều. Đó là chuyện bình thường như người hát hay người hát dở. Mục tiêu không phải biến thành người giỏi nhất, mà là đủ để không lạc ở những nơi bạn đến thường xuyên.

Mốc nào đáng nhớ, mốc nào đánh lừa

Chọn mốc cố định, khó đổi. Ngã tư lớn, cây cầu, cây xăng, trường học, đình làng, cây cổ thụ, toà nhà cao có hình dáng riêng. Những thứ này đứng yên nhiều năm và nhìn thấy từ xa, nên là mốc tốt.

Cẩn thận với mốc tạm thời. Xe bán bánh mì ở góc đường, công trình đang xây, hàng quán hay đổi chủ, một chiếc xe tải đỗ lâu. Lần sau quay lại chúng có thể đã biến mất, và bạn sẽ đi qua chỗ rẽ mà không nhận ra.

Mốc phải nằm ngay chỗ rẽ. Một cây xăng cách lượt rẽ ba trăm mét không giúp gì nhiều. Mốc tốt là thứ đứng đúng ở góc bạn cần đổi hướng, để khi thấy nó bạn biết ngay phải làm gì.

Nhìn mốc từ chiều ngược lại. Đường đi và đường về trông khác hẳn nhau. Khi đi qua một lượt rẽ quan trọng, ngoái nhìn lại một lần ở chỗ an toàn để biết góc đó trông thế nào khi quay về. Đây là thói quen nhỏ mà người hay lạc ít khi làm.

Ghi nhớ bằng đặc điểm, không bằng chữ. Bảng hiệu cửa hàng có thể đổi, nhưng ngôi nhà màu vàng có ban công sắt uốn ở góc hẻm thì lâu đổi hơn. Đặc điểm hình dáng, màu sắc thường bền hơn tên cửa hàng.

Tập nhớ một tuyến đường mới qua ba bốn lần đi

Nếu bạn sắp phải đi một tuyến đường mới nhiều lần, như đường tới chỗ làm mới, trường mới của con, nhà khách hàng thân, hãy dành ba bốn lần đầu để tập theo trình tự này:

  1. Trước khi đi, xem tổng thể một lần. Ngồi ở nhà, xem đích nằm ở hướng nào so với nhà mình, đi qua những trục đường lớn nào, có sông hay cầu nào làm mốc. Chỉ cần năm phút, mục đích là có bản đồ thô trong đầu.
  2. Kể tuyến đường thành câu chuyện ngắn. Ra đường lớn, đi thẳng qua hai đèn đỏ, tới cầu thì rẽ phải, đi tới trường tiểu học thì vào hẻm bên tay trái. Nói thành tiếng một lần.
  3. Lần đầu, đi theo dẫn đường nhưng chủ động nhìn mốc. Đi ô tô thì để máy đọc chỉ dẫn qua loa, điện thoại đặt trên giá cố định; đi xe máy thì xem kỹ đoạn đường trước, dừng hẳn ở chỗ an toàn khi cần xem lại. Không nhìn màn hình khi xe đang chạy. Ở mỗi lượt rẽ, đưa mắt tìm một mốc cố định ở góc đó.
  4. Lần thứ hai, tự đi, giữ dẫn đường làm dự phòng. Tắt giọng đọc, chỉ bật lại nếu thật sự không biết. Mỗi lần tự đúng một lượt rẽ là một lần trí nhớ được củng cố.
  5. Sau mỗi lần đi, kể lại tuyến đường. Lúc tới nơi hoặc tối về nhà, thử kể lại từ đầu đến cuối. Chỗ nào bạn ngập ngừng là chỗ cần để ý ở lần đi sau.
  6. Lần thứ ba hoặc bốn, thử một biến thể nhỏ. Đi đường khác ở một đoạn, rồi quay về tuyến quen. Việc này giúp bạn chuyển từ nhớ theo chuỗi sang nhớ theo bản đồ.

Đa số người lớn sau ba bốn lần đi có chủ ý như vậy đã tự đi được một tuyến đường cỡ vài cây số. Nếu cần lâu hơn, cũng đừng nản; trí nhớ không gian của mỗi người có nhịp riêng.

Giữ hướng trong phố và trong hẻm

Biết mình đang đi về hướng nào là thứ giúp bạn không hoảng khi lạc. Ở thành phố, các trục đường lớn, dòng sông, đường ray, toà nhà cao là những thứ cho bạn biết mình đang ở phía nào. Hãy tập gọi tên hướng trong đầu: mình đang đi về phía sông, nhà ở sau lưng. Buổi sáng mặt trời ở phía đông, chiều ở phía tây, đây là cách định hướng thô nhưng hữu ích khi trời nắng.

Hẻm và ngõ sâu ở các đô thị Việt Nam là chỗ nhiều người lạc nhất, vì các lối trông giống nhau, lại có nhiều hẻm nhánh. Ở nhiều nơi, số nhà được đánh theo quy luật: một bên đường số chẵn, bên kia số lẻ, số tăng dần khi đi từ đầu đường; hẻm nhánh thường mang số của căn nhà ở đầu hẻm. Hiểu quy luật này, khi nhìn số nhà bạn đoán được mình đang đi đúng chiều hay ngược chiều. Quy luật có thể khác ở từng khu, nhất là những nơi vừa đổi tên đường hay sắp xếp lại địa giới, nên dùng nó như gợi ý chứ đừng coi là chắc chắn.

Khi đi vào một con hẻm có nhiều nhánh, hãy đếm số lượt rẽ và nhớ chiều: vào hẻm, rẽ trái, rẽ phải, rẽ trái. Lúc quay ra, đảo ngược chuỗi và đổi chiều: phải, trái, phải. Nghe đơn giản nhưng khi đang vội, nhiều người quên mất bước đảo chiều này.

Trong toà nhà lớn như bệnh viện, trung tâm thương mại, nhà ga, nên để ý số tầng, màu khu vực và cửa ra mà bạn đã đi vào. Chụp một tấm ảnh lối vào ngay lúc đến giúp bạn khỏi đi vòng khi ra.

Gợi ý cho những chỗ hay lạc

Mỗi tình huống có một cách chuẩn bị riêng. Bảng dưới gom những chỗ người lớn hay than là đi mãi không nhớ:

Tình huốngKhó ở đâuLàm gì
Nhà khách hàng, đối tác trong hẻm sâuHẻm nhánh giống nhau, số nhà nhảyHỏi trước mốc đầu hẻm; khi tới nơi ghi lại chuỗi lượt rẽ và đặc điểm cổng nhà
Khu chung cư mới chuyển đếnNhiều toà, nhiều lối vào giống nhauNhớ toà theo hướng nhìn ra đường lớn; đi bộ một vòng quanh khu vào ngày đầu
Thành phố khác khi đi công tácKhông có bản đồ sẵn trong đầuXem tổng thể khu ở trước khi đi; chọn một mốc lớn gần chỗ ở làm điểm về
Bệnh viện, trung tâm thương mại lớnHành lang và tầng giống nhauChụp ảnh lối vào và chỗ gửi xe; nhớ màu khu và số tầng
Đường đồi núi, đường quê vắngÍt mốc, sóng điện thoại yếuBáo người nhà lộ trình và giờ dự kiến về; tải sẵn bản đồ ngoại tuyến; về trước khi trời tối

Với những chuyến đi xa, đường vắng, việc báo lộ trình cho người nhà quan trọng hơn việc nhớ đường. Nhớ đường giỏi đến đâu cũng có lúc xe hỏng, trời mưa, sóng mất.

An toàn trước hết khi đang lái xe

Không nhìn điện thoại khi xe đang chạy. Tra đường, xem dẫn đường, đọc tin nhắn chỉ đường đều đợi khi đã dừng hẳn ở chỗ an toàn. Một cái liếc màn hình vài giây trên xe máy giữa phố đông là đủ để gây va chạm.

Chọn cách dẫn đường hợp với loại xe. Đi ô tô thì đặt điện thoại trên giá cố định và để máy đọc chỉ dẫn qua loa. Đi xe máy thì quy định giao thông hạn chế dùng điện thoại và thiết bị âm thanh khi đang điều khiển xe, nên cách an toàn là xem kỹ đường trước khi đi và dừng hẳn bên lề mỗi khi cần xem lại. Quy định có thể được sửa đổi, nên theo văn bản hiện hành.

Lỡ qua chỗ rẽ thì đi tiếp, đừng quay đầu bừa. Nhiều va chạm xảy ra khi người lái thấy mình đi quá lối rẽ rồi đánh lái gấp hay quay đầu giữa đường. Đi thêm một đoạn tới chỗ quay đầu hợp lệ, mất vài phút nhưng an toàn.

Chuẩn bị trước khi xuất phát. Xem đường kỹ khi còn ở nhà hoặc lúc dừng đỗ, nhớ hai ba mốc chính. Càng chuẩn bị kỹ trước, càng ít phải nhìn điện thoại trên đường.

Mệt hoặc buồn ngủ thì đừng cố. Khi mệt, khả năng nhớ đường và phản xạ đều giảm. Dừng nghỉ hoặc đổi người lái là lựa chọn đúng, kể cả khi chỉ còn ít đường.

Khi lạc đường ở chỗ quen thì khác

Không nhớ đường tới chỗ mới là bình thường. Điều nên để ý là khi bạn, hoặc người thân, bắt đầu lạc ở những tuyến đường đã đi hằng ngày nhiều năm: không nhận ra con hẻm nhà mình, đứng ở ngã tư quen mà không biết nên đi lối nào, đi chợ gần nhà rồi không biết đường về. Đây là kiểu thay đổi khác hẳn chuyện chưa thuộc đường.

Trong trường hợp đó nên đi khám để bác sĩ tìm nguyên nhân, nhất là khi lạc đường đi kèm với hay quên chuyện vừa xảy ra, khó làm những việc quen tay, thay đổi tính tình. Có những nguyên nhân cải thiện được nếu phát hiện sớm. Bài này không đưa ra chẩn đoán; chỉ có bác sĩ thăm khám mới làm được việc đó.

Nếu ai đó đột nhiên lú lẫn, không biết mình đang ở đâu, kèm nói khó hoặc yếu tay chân, hãy gọi cấp cứu ngay. Với người lớn tuổi trong nhà đã có lần đi lạc, nên cho họ mang theo thông tin liên lạc của người nhà và trao đổi với bác sĩ về cách chăm sóc an toàn.

Câu hỏi thường gặp

Có phải người hay lạc đường là do bẩm sinh kém định hướng?

Khả năng định hướng có khác nhau giữa từng người, nhưng phần lớn người hay lạc là do ít khi chủ động để ý đường. Tập xem tổng thể trước khi đi, chọn mốc cố định và kể lại tuyến đường sau mỗi lần đi sẽ giúp tiến bộ rõ.

Dùng dẫn đường trên điện thoại có làm mình kém nhớ đường không?

Một số nghiên cứu cho thấy đi theo chỉ dẫn từng bước làm người ta ít để ý xung quanh và nhớ tuyến đường kém hơn. Bạn không cần bỏ dẫn đường, chỉ cần xem tổng thể trước khi đi và chủ động nhìn mốc ở mỗi lượt rẽ.

Làm sao nhớ đường trong hẻm có nhiều nhánh?

Đếm số lượt rẽ và nhớ chiều rẽ, lúc quay ra thì đảo ngược chuỗi và đổi chiều. Để ý quy luật số nhà ở khu đó và chọn mốc là đặc điểm nhà cửa, cây cối thay vì bảng hiệu dễ đổi.

Đang chạy xe mà lạc thì nên làm gì?

Đi tiếp cho tới chỗ có thể dừng an toàn, tấp vào lề rồi mới xem điện thoại hay hỏi đường. Không quay đầu gấp hay đánh lái bất ngờ giữa đường khi lỡ qua chỗ rẽ.

Mất bao lâu để thuộc một tuyến đường mới?

Với tuyến vài cây số, nhiều người thuộc sau ba bốn lần đi có chủ ý: xem trước, đi lần đầu theo dẫn đường mà vẫn nhìn mốc, lần sau tự đi và kể lại. Mỗi người có nhịp riêng, chậm hơn cũng không sao.

Người thân bắt đầu lạc ở đường quen có đáng lo không?

Nên đi khám, nhất là khi kèm hay quên chuyện vừa xảy ra hoặc khó làm việc quen. Bác sĩ sẽ tìm nguyên nhân, trong đó có những nguyên nhân cải thiện được. Trong lúc chờ khám, cho người thân mang theo thông tin liên lạc của gia đình.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138